Bot > Osteoporose

1. Begrijpen

osteoporose

Osteoporose is een aandoening van het skelet waardoor de botten brozer worden en er een risico op breuken ontstaat. Osteoporose treft op dit ogenblik ongeveer één vrouw van meer dan 50 op drie en één man van meer dan 50 op vijf. Deze aandoening komt steeds meer voor en is een gevolg van de vergrijzing van de bevolking.

Het bot is een zeer dynamisch systeem van cellen dat een heel leven lang evolueert. Osteoporose is een verstoring in dit mechanisme van celopbouw en celafbraak: de botafbraak verloopt sneller dan de botopbouw zodat het skelet broos wordt.

Osteoporose


2. Oorzaken

  • Leeftijd: vanaf de leeftijd van 40 jaar is de botafbraak groter dan de botopbouw. Het verlies aan botmassa is echter niet groter dan 3 à 5% per schijf van 10 jaar.
  • Geslacht: het risico op osteoporoseis driemaal groter bij vrouwen dan bij mannen.
    • De reserve aan botmassa is kleiner bij vrouwen dan bij mannen van dezelfde leeftijd.
    • Na de menopauze versnelt het verlies aan botmassa te wijten aan de dalende productie van vrouwelijke hormonen.
  • Erfelijkheid: voorgeschiedenis van osteoporosebreuken in de familie
  • Voorgeschiedenis van breuken
  • Slechte levensgewoonten:
    • Onvoldoende toevoer van calcium en vitamine D via de voeding
    • Gebrek aan lichaamsactiviteit
    • Roken
    • Overmatige alcoholconsumptie
  • Geneesmiddelen:
    • Cortisone en zijn afgeleiden 
    • Sommige geneesmiddelen tegen maagzuur (PPI)
    • Sommige anti-epileptica
    • Sommige antidepressiva
    • Hormonale behandeling van borst- of prostaatkanker, ….
  • Bepaalde ziekten kunnen ook verantwoordelijk zijn voor osteoporose: eetgedragsstoornissen (anorexia, boulimie, …), diabetes, hyperthyroïdie, tumoren van de bijschildklier, inflammatoir reuma, de ziekte van Crohn, …

Wist u dat de kans op breuken hoger is naarmate er zich meerdere risicofactoren tegelijk voordoen?


3. Gevolgen

Botverlies duikt geleidelijk aan op over meerdere jaren en gaat met geen enkel symptoom gepaard, het oplopen van een breuk is vaak het eerste teken van osteoporose. Daarom bestempelt men osteoporose vaal als een “stille epidemie”.

  • Een eerste teken dat de aandacht van de patiënt moet opwekken, is een afname van de lengte (minstens 3 cm), vaak verbonden met een inzakking van de wervels, wat pijnlijk kan zijn. Het feit dat men een wervelbreuk krijgt, verhoogt de kans op andere wervelbreuken binnen een termijn van een jaar gevoelig.
  • Naast de wervelkolom zijn de meest voorkomende breuken breuken van de pols en het dijbeen. Breuken, en meer in het bijzonder heupbreuken, zijn verantwoordelijk voor een verlies van autonomie en levenskwaliteit bij bejaarden. 
    Na een heupbreuk herstelt de autonomie zich slechts bij 20 tot 60% van de patiënten in het kader van de activiteiten van het dagelijkse leven na een lange periode van revalidatie. Heupbreuken en andere grote breuken beïnvloeden de kans op overlijden.

4. Diagnose

De diagnose van osteoporose berust op het bewijs van een abnormale daling van de botdichtheid.

  • Verlies van lengte is een aanwijzing.
  • De Frax: de Wereld Gezondheidsorganisatie heeft een tool (de FRAX®) ontwikkeld die toelaat de kans op breuken ten gevolgde van osteoporose te bepalen over een periode van 10 jaar. Om uw kans op breuken in te schatten: de FRAX WHO.
  • De diagnose van osteoporose kan worden gesteld dankzij een onderzoek dat de minerale botdichtheid meet, osteodensitometrie genaamd. Dit onderzoek is zeer eenvoudig en pijnloos.

Loop ik kans op osteoporose?

Het neemt slechts 1 minuut in beslag om de nieuwe osteoporose sneltest van het IOF uit te voeren en te ontdekken of u een risicopatiënt bent. Toon de resultaten van deze test aan uw arts.

http://www.bbcbonehealth.org/test-rapide-du-risque-dosteoporose


5. Preventie

  1. Beweeg!
    • Wandelen, joggen, aerobic, dans of zachte bodybuilding hebben een voordelig effect op het bot want het gewicht van het lichaam moet worden gedragen en deze activiteiten houden een impact op de grond in.
    • Tai-chi-chuan verbetert het evenwicht en voorkomt valpartijen, een bron van breuken en het brozer worden van de botten.
    • Zwemmen verbetert ook het evenwicht door de spieren rond de botten te versterken.
    • Ingeval van voorgeschiedenis van breuken of ingeval van een kromme rug kiest u best activiteiten die de houding corrigeren zoals yoga.
  2. Vermijd tabak.
  3. Vermijd gewichtstoename.
  4. Beperk de consumptie van alcohol.
  5. Eet gezonder.
    • Geef de voorkeur aan een gevarieerde en rijke voeding met veel fruit en groenten.
    • Zorg voor voldoende inname calcium en vitamine D. Calcium vindt u in zuivelproducten, maar ook in sommige plantaardige producten (broccoli, kool, spinazie, peterselie, droge groenten, ...). Vitamine D neem je voornamelijk op via blootstelling aan de zon of door het eten van vette vis (sardine, haring, …). De aanbevolen hoeveelheid bedraagt 1000-1200 mg calcium (vier zuivelproducten per dag) en 800 U.I vitamine D3 tijdens de menopauze. Wetenschappelijke deskundigen dringen aan op een levenslange consumptie van zuivelproducten, en zeker in de groeiperiode.

      Leeftijd

      Dagelijkse calcium inname in mg

      0 tot 12 maand

      210-340

      1 tot 10 jaar

      500-900

      Volwassene

      900

       

      11 tot 18 jaar

      Volwassenen > 60 jaar en vrouwen in de menopauze

      Zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven

       

      1200

       

       

      Zuivelproducten

      Mozarella 100 gr

      Parmezaan 30 gr

      Emmental 30 gr

      Gruyère 30 gr

      Camembert 30 gr

      Brie 30 gr

      Yoghurt natuur

      Een glas melk

       

       

      400

      383

      356

      270

      180

      120

      189

      114

       

      Water

      Contrex

      Vittel

      San pelligrino

      Perrier

      Evian

      Bru

      Spa Reine

       

      /l

      486

      234

      185

      149

      78

      22

      4

      Fruit en groenten

      Spinazie 150 gr

      Broccoli 150 gr

      Prinsessenboontjes 150 gr

      3 droge vijgen 40 gr

      Droge amandelen 30 gr

      Eén sinaasappel 130 gr

      Eén droge abrikoos 40 gr

       

      168

      114

      60

      64

      75

      52

      30

      Sardines in blik, met olie 50 gr

      165

    • Zorg voor voldoende inname van de juiste eiwitten. Onvoldoende consumptie van eiwitten is een belangrijke factor van heupbreuken en kan ook bijdragen tot een slecht herstel bij bejaarden die een breuk hebben opgelopen.
    • Vermijd “hippe” diëten waarin volledige groepen voedingsmiddelen sterk worden beperkt of verwijderd.
  6. Neem calcium en vitamine D supplementen.
    Het is moeilijk om de aanbevolen hoeveelheden calcium en vitamine D te bereiken.        Daarom zal uw arts of apotheker u aanraden om calcium en vitamine D supplementen tenemen.

6. Behandeling

Het doel van de behandeling bestaat erin het risico op het ontstaan van breuken en hun negatieve gevolgen te beperken: pijn, moeilijk bewegen, verlies van levenskwaliteit.

  • Het is belangrijk om de juiste levenshygiëne aan te houden, zelfs al is er al sprake van osteoporose, teneinde botverlies te beperken en breuken te voorkomen (zie preventie).
  • Sommige geneesmiddelen beïnvloeden het skelet, ofwel door botafbraak, ofwel door botopbouw. De keuze van het geneesmiddel wordt gemaakt door de arts rekening houdend met het profiel van de patiënt, de eventuele ongewenste effecten van de geneesmiddelen en door inschatting van de volledige situatie (bijzondere risicofactoren, dagelijks leven, enz.). De duur van de behandeling varieert volgens de geneesmiddelen: voor sommigen is deze beperkt tot enkele maanden, voor anderen tot meerdere jaren. Staak uw behandeling nooit zonder het advies van een arts in te winnen. "Een slechte therapietrouw bij de behandeling van osteoporose veroorzaakt een zeer aanzienlijke daling van het therapeutische resultaat. De ziekte verergert met als resultaat een daling van de minerale botdichtheid en dus een verhoogd risico op breuken. Minder dan 50% van de patiënten geeft blijk van de juiste therapietrouw gedurende meer dan een jaar."
  • Calcium en vitamine D supplementen zijn systematisch aangewezen in associatie met andere geneesmiddelen die worden toegediend bij de behandeling van osteoporose, ze zijn een essentieel element in de behandeling van osteoporose.

Tip: een doeltreffend geneesmiddel, regelmatige lichaamsbeweging, calcium en vitamine D zijn een optimale behandeling ingeval van osteoporose. Voor een optimale doeltreffendheid dient de behandeling met regelmaat te worden gevolgd, soms gedurende meerdere jaren.


Datum van de laatste update : 03/05/2019