KNO > Keelpijn

1. Begrijpen

Keelpijn is geen ziekte, maar veeleer het symptoom van een ontsteking van de keel. In functie van de plaats van de pijn gaat het om een faryngitis (keelholte), een angina (amandelen) of een laryngitis (larynx).

Koud en droog weer bevorderen keelpijn.

De keel is geïrriteerd, ze kan rood zijn of vol staan met witte puntjes of een witachtig beslag. De stem is kan hees zijn en soms zijn er slikproblemen.

In bepaalde gevallen vergezellen koorts, rillingen en alle andere gebruikelijke tekenen van een verkoudheid (hoest, niezen, loopneus) de keelpijn. Een slechte adem is mogelijk, net zoals spierpijn of een gevoel van malaise of algemene moeheid.


2. Oorzaken

  • Een virale infectieis de meest courante oorzaak van keelpijn (ongeveer 80% van de gevallen). Honderden virussen kunnen aan de oorsprong liggen van keelpijn, zoals dat van een rino-faryngitis, griep, angina, laryngitis, of andere virussen van de luchtwegen.
    Virale angina gaat over het algemeen gepaard met een matige koorts (tussen 38 en 39°). Ze kan te wijten zijn aan talrijke banale virussen maar ook aan klierkoorts of herpes, mazelen, waterpokken, …
  • Keelpijn met een bacteriële oorsprong is zeldzamer. Vaak ligt de streptokok A aan de oorsprong, maar ook andere bacteriën kunnen aan de oorsprong van keelpijn liggen.
  • Andere oorzaken:
    • Aanzienlijke inspanning ter hoogte van de stem
    • Irriterende stoffen: droge lucht, vervuiling, allergie; tabak, irriterende agentia; droge mond, …
    • Ongewenste effecten van bepaalde geneesmiddelen (chemotherapie, inhalatiecorticotherapie, …)
    • Gastro-œsofagale reflux kan keelpijn veroorzaken die over het algemeen chronisch zal zijn en vergezeld kan zijn van ochtendhoest. 

Wist u dat keelpijn en moeite om te slikken misschien een teken zijn van een angina. Deze infectie van de amandelen, die soms wordt vergezeld van koorts, is pijnlijk. In de meeste gevallen is ze goedaardig en vergt ze geen antibioticum. Vraag raad aan uw arts of uw apotheker.


3. Gevolgen

Het virus of de bacterie verantwoordelijk voor keelpijn kan zich uitbreiden tot andere regio’s van de luchtwegen en een otitis, sinusitis, bronchitis, … veroorzaken.  

Een bacteriële keelontsteking door de streptokok A kan leiden tot ernstige complicaties waarvan de belangrijkste acuut gewrichtsreuma is dat schade kan berokkenen aan de hartkleppen en andere organen. Deze complicatie is zeer zeldzaam en kan worden voorkomen met een gerichte antibioticabehandeling.


4. Diagnose

Klinische symptomen laten toe de diagnose van een angina, een laryngitis, of faryngitis te stellen.

In zeldzame gevallen kan de arts een infectie met een streptokok vermoeden. Hij zal zijn diagnose bevestigen met een snelle diagnosetest door middel van een uitstrijkje binnenin de keel.


5. Preventie

  • Bevochtig de lucht indien de binnenlucht droog is.
  • Kies voor inhalaties op basis van essentiële olie met dennenappel, eucalyptus.
  • Drink voldoende (drink 1,5 liter water per dag).
  • Was regelmatig de handen, snuit de neus in papieren zakdoeken die u wegwerpt na elk gebruik.
  • Versterk uw weerstand door middel van een gezonde levenshygiëne:
    • Voldoende en goed slapen.
    • Eet evenwichtig en gevarieerd en geef de voorkeur aan fruit en groenten van verschillende kleuren, vette vis, eieren en volkoren voedingsmiddelen.
    • Voedingssupplementen versterken de weerstand. We vinden in hun formule vitamine C, zink, selenium, probiotica en vitamine D terug. Echinacea, te nemen onder de vorm van een kruidenthee of in orale preparaten (gelulen, drinkbare oplossing…),is ook gekend om de natuurlijke weerstand te versterken. Let echter op: echinacea is niet aangewezen bij sommige auto-immuunziekten. Vraag raad aan uw apotheker!

6. Aanpak

Voedingsadvies: zie preventie (5)

6.1. Behandeling

  • Om de pijn te verlichten: neem een Neem paracetamol of ibuprofen behoudens contra-indicaties en respecteer de aangegeven dosis in de bijsluiter.
  • Een lokale behandeling: pastilles, mondbad en mond- en keelantiseptica (sprays te gebruiken buiten de maaltijd). Ze bevatten één of meerdere actieve bestanddelen:
    • Verdovend: ze verminderen de pijn door de keel lichtjes te verdoven;
    • Antiseptisch: ze vernietigen de bacteriën;
    • Ontstekingswerend: ze verminderen de pijn door de ontsteking te bestrijden.
  • Deze producten hebben weinig of geen ongewenste effecten bij de aanbevolen dosis maar je mag ze niet meer dan 5 tot 7 dagen gebruiken. Vermijd formuleringen met suiker bij diabetici.

6.2. Natuurlijke behandelingen

6.2.1. Homeopathische geneesmiddelen

Belladona 9 CH, Mercurius solubilis 9 CH, 5 granulen om de 1 à 2 uur, vervolgens minder wanneer u zich beter voelt).

Specialiteiten met meerdere homeopathische stammen zijn ook beschikbaar.

6.2.2. Essentiële oliën (EO)
  • EO van tea tree: 2 druppels op een koffielepel honing of een suikerklontje, 3 tot 5 keer per dag.
  • EO van thymus vulgaris met linalol: 2 druppels in honing of op een klontje rietsuiker en dit 4x per dag tot de symptomen verbeteren.
  • EO van pepermunt: 1 druppel in honing of op een klontje rietsuiker
  • De drie essentiële oliën mogen worden gemengd.
  • Om infecties van de luchtwegen te vermijden: EO van Ravensara, EO van Grove Den, EO van Palmarosa, te verstuiven in de lucht, 30 minuten drie maal per dag.

LET OP: Grote voorzichtigheid is geboden bij het gebruik van essentiële oliën: vraag steeds raad aan uw apotheker voor het gebruik en de posologie van essentiële oliën; deze mogen soms niet worden gebruikt bij zwangere vrouwen en in geval van allergie en zijn vooral niet aangewezen bij kinderen.

6.2.3. Fytotherapie

Planten met een verzachtende (Heemst, Malve, Koningskaars, Weegbree, bij voorkeur in de vorm van een drinkbaar afkooksel) of littekenvormende (Calendula, Zoethout,…) werking verzachten keelpijn.
Planten met essentiële oliën zijn aangewezen in de vorm van kruidenthee voor hun antiseptische werking en omdat ze de luchtwegen vrijmaken: Origano, Pinus sylvestris, Bonenkruid, Gewone tijm en Eucalyptus. Propolis (afkomstig van bijen) verzacht de keel.

Al deze planten mogen enkel worden gebruikt na advies door een apotheker om na te gaan welke vorm de meest geschikte is (kruidenthee, afkooksel, inhalatie, orale toediening, ...) om keelpijn te verzachten.

6.2.4. Gemmotherapie

Het gebruik van knoppen en jonge scheuten van planten kan helpen om keelpijn te verlichten en te voorkomen. Ribes nigrum 1D geassocieerd met Rosa canina 1D zijn aangewezen in druppelvorm, te verdunnen in een beetje water ’s ochtends in nuchtere toestand.

6.2.5. Wist u dat?

Wist u dat aanvullende geneeswijzen (homeopathie, fytotherapie, gemmotherapie, oligotherapie, aromatherapie…) nuttige oplossingen kunnen bieden om de weerstand te versterken en keelpijn te verzorgen. Het team in de apotheek kan u adviseren in functie van uw behoeften en eventuele lopende behandelingen. Zelfs indien het gaat om een natuurlijke behandeling is het van belang om de aangewezen posologie te eerbiedigen.


7. Wanneer dient u een arts te raadplegen?

  • Indien de pijn al meer dan 2 dagen gepaard gaat met aanzienlijke koorts (> 38,5°) of wanneer u moeite heeft met slikken of duizelig bent.
  • Indien de pijn aanhoudt ondanks de behandeling.
  • Indien u een risicopersoon bent: antecedenten van hartproblemen, nierproblemen, patiënten met transplantaties of met immunodepressie, schurft in de familie.
  • Indien u al meerdere keren last van angina hebt gehad.

Datum van de laatste update : 03/05/2019